Gisteren nog eens Burn After Reading gezien zodat ik een iets betere recensie kan schrijven.
Ik wou er vanmorgen aan beginnen, maar toen ik de krant las, stond er in De Standaard een geslaagde recensie.
Bij deze:
Het is niet de eerste keer dat de broers Coen de idiotie van de sukkelende mens in de verf zetten. Denk aan Tim Robbins in The Headsucker proxy of John Goodman in The Big Lebowski. George CLooney zette in O Brother, where Art Thou? een haarnetje op en ging in Intolerable Cruelty met tandpasaglimlach plat op zijn bek. Het ego opzijschuiven en zichzelf voor schut zetten blijkt hoogst verslavend en besmettelijk. In Burn after reading laat Clooney zich voor derde keer afschilderen als een niet al te snuggere man. Zijn Démarche krijgt massaal navolging van illuster volk als Brad Pitt, John Malkovich, Tilda Swinton en mevrouw Joel Coen, Frances McDormand. De idioot uithangen is hip. En hoe beroemder de acteur, hoe stompzinniger het personage. Dat wil zeggen dat Brad Pitt de grootste domoor mag spelen, de fitnessfreak Chad. Alleen al voor het onnozel dansje dat hij uitvoert terwijl hij in de auto naar muziek luistert, moet je naar Burn after reading.
Toch is de collectie grote namen die stumpers spelen en gekke bekken trekken niet de enige attractie. De broers wedden nooit op één paard en mixen altijd genres en toonaarden. Dit keer parodieren ze subtiel de spionagefilm: de film opent met het clichéshot dat begint in de ruimte en inzoomt tot in een kamer in het hoofdkwartier van de CIA in Langley, plaatsaanduidingen verschijnen met bliepende letters in beeld, de camera toont enkel de benen van het personage. De muziek onderstreept supspense en drama en negeert doodleuk de comedy. De Coens zijn beiden de vijftig voorbij maar lijken met de jaren nog grotere speelvogels geworden. We zijn er niet rouwig om.
De plot is krankzinnig. De carrousel wordt op gang getrokken door twee fitnessinstructeurs die geld ruiken wanneer ze de cd-rom vinden met de mémoires van een verzuurde, ontslagen CIA-agent. Diens ijskoude vrouw bedriegt hem met een serieverleider die in zijn kelder een machine bouwt die je gegarandeerd met verstomming slaat.
Verblind door ijdelheid, traagheid, hebzucht, rancune en lust rijgen de ongelukkige personages de foute beslissingen aan elkaar. Terwijl de messcherpe dialogen in een hoog tempo heen en weer vliegen, wordt de situatie met de minuut grotesker. ‘Rapporteer als het begint steek te houden’, blaft de CIA-bons die de zaak van op afstand volgt. De film kronkelt van misverstanden naar verwikkeling. Op het hoogtepunt van alle geklungel valt abrupt en schijnbaar willekeurig het doek. Ook de eindconclusie is voor de CIA-baas en zijn ondergeschikte. ‘Wat hebben we hier nu van geleerd?’ ‘Euhm, ik weet het niet.’ ‘Ik weet het verdomme ook niet. Het nooit meer doen?’ ‘Jawel, meneer.’ ‘Oké dan, maar al sla je me dood, ik weet niet wat we gedaan hebben?’ Wie dit soort absurdisme niet kan smaken, kan maar beter in een boog om de film heen lopen.
De Coens houden izch uiteraard van de domme en ontkennen in alle toonaarden dat Burn after reading meer zou zijn dan een goede grap. De titel suggereert letterlijk een tussendoortje, wegwerpen na gebruik. Maar het is een lekker tussendoortje en het ligt er vingerdik op dat ze de draak steken met de paranoia, de lichaamscultus en het navelstaren van de doorsnee Amerikaan en de potsierlijkheid van organisaties als de CIA. Het wonderlijke aan hun komedies is dat het gevaar uit alle hoeken kan komen. en parodierende camerabeweging, een bekende smoelentrekker, een snedige dialoog, een absurd tafereel, een grove verassing, een geschifte wending, een grimmige analogie, een schokkend overlijden of een achteloos insider-grapje. Er is altijd wel iets dat je een ‘ooh’ of een ‘ha’ ontrukt. Hun volgende film mag nog zwaardere kost zijn dan No country for Old Men, na deze traktatie kunnen we er weer tegen.
